Vodni pojmovnik

Obalski nasip = Prirodna ili veštačka barijera duž vodenog toka, jezera ili reke. Npr zemljište pored reke može biti zaštićeno nasipom od poplava

Organska materija = Prirodna ili sintetička organska jedinjenja koja su sastojci domaćih ili industrijskih otpadnih voda.Komunalna i neke industrijske vode sadrže velike količine organske materije koje se nalazi u suspendovanom, koloidnom i pravom rastvoru u otpadnoj vodi. Pošto je broj mogućih organskih materija prisutnih u otpadnoj vodi veoma veliki to se one posredno definišu preko biohemijske potrošnje kiseonika

Osmoza = Kretanje molekula vode kroz tanku propustljivu membranu koja razdvaja dva rastvora različite koncentracije. Proces osmoze se događa u našem telu i takođe je jedan od metoda desalinizacije slane vode

Oticaj = 1. Onaj deo vode nastao precipitacijom, topljenjem snega, voda od navodnjavanja koja se pojavljuje u nekontrolisanim površinskim tokovima i rekama, odvodnjavanjem ili iz odvodnih kanala. Oticaj može da se klasifikuje prema brzini kojom se pojavljuje posle padavina ili posle topljenja snega kao direktni ili bazni oticaj, prema izvoru kao površinski oticaj, padavinski oticaj i podzemni oticaj 2. Ukupni oticaj koji je opisan pod 1. , koji se posmatra u dužem vmenskom periodu i 3. Definiše se i kao dubina do koje će odvodnjavano područje biti pokriveno ako se ceo proticaj za zadati period vremena uniformno rasporedi preko tog područja

Otpadna voda = Voda koja je iskorišćena u domaćinstima, industriji, i drugim privrednim aktivnostima, koja nije za ponovnu upotrebu ukoliko nije prethodno tretirana

Otvorena izdan = Akvifer kojem se gornja površina nalazi pod atmosferskim pritiskom i zbog toga nivo u akviferu može da pada i da raste

Padavine = Padavine se pojavljuju kao posledica svih vidova kondenzacije i sublimacije u atmosferi gde se voda nalazi u gasnom, tečnom i čvrstom stanju. Vodena para, koja potiče sa zemljine površine, najvećim delom kao posledica isparavanja mora i okeana, turbulencijom i vertikalnim strujanjem podiže se u gornje slojeve atmosfere. Količine vode koje dospevaju na zemljinu površinu u tekućem i čvrstom stanju predstavljaju padavine (rosa, slana, inje) i vertikalne (kiša, sneg, grad). Pod pojmom padavine (suma Padavina) za određeni vremenski period (dan, mesec, seona, godina) podrazumeva se visina kiše (u mm vodenog stuba) i visina snežnog pokrivača, izražena u cm ili kao ekvivalent vode, takođe u mm

Patogeni organizmi = Mikrobi koji su uzročnici bolesti. U opštem slučaju bilo koji virus, bakterija, ili gljivica koja uzrokuje oboljenje

Perkolacija (filtriranje) = 1. kretanje vode kroz poroznu sredinu u stenama i tlu 2. ulazak dela vodenog toka koje omogućava snabdevanje podzemnih voda

Permeabilnost (propustljivost) = Sposobnost materijala da propušta tečnost, kao npr. propuštanje vode kroz stenu. Propustljivi materijali, kao što je šljunak i pesak, dozvoljavaju vodi da se kroz njih kreće brže, dok matrerijali poput npr. gline ne dozvoljavaju vodi da kroz njih slobodno teče

pH vrednost = Mera relativne kiselosti (aciditeta) ili baznosti (alkaliteta) vode. Voda sa pH=7 je neutralna; ako je pH manje od 7 to je pokazatelj kiselosti; a ako je pH veće od 7 to je pokazatelj baznosti

Pijaća voda = Voda pogodna za piće

Plavna površ = Relativno ravan i uglavnom suv pojas zemljišta koji se prostire duž vodenog toka, reke ili jezera koji je za vreme poplave prekriven vodom

Plavni nivo = Nivo pri kojem počinje plavljenje prirodnih obala vodnih tokova i vodnih tela na potezu ili području na kojem je meren nivo

Podzemna voda = 1. voda koja teče ili se sliva silazno i zasićuje tlo i stenu, snabdeva izvore i vrela. Gornji sloj saturisane zone naziva se povlatni. 2.Voda uskladištena u stenskim pukotinama i u porama geološkog materijala koji čini zemljinu koru

Polihlorovani bifenili (PCB) = Grupa sintetičkih, toksičnih industrijskih hemijskih komponenti koji se koriste u pravljenju boja, električnih transformatora. Oni su hemijski inertni i nisu biorazgradljivi. PCB je povremeno bio pronađen u industrijskom otpadu, ali je posle toga pronađen u podzemnim i površinskim vodama. Kao rezultat njihove postojanosti dolazi do njihovog istaložavanja u životnoj sredini. U slučaju vodenih tokova i reka, PCB dolazi do sedimenta na koji se pripaja i može tu ostati beskonačno dugo. Kasnije je počeo da se pojavljuje i u telu životinja i riba

Ponor = Depresija na zemljinoj površini nastala rastvaranjem podpovršinskog krečnjaka, soli, ili gipsa. Dreniranje je obezbeđeno kroz podzemne kanale koji mogu biti uvećani kolapsom krova u kaverni

Poplava = Plavljenje vodom kopna koje uobičajeno nije pokriveno vodom. Poplave imaju dve glavne karakteristike: plavljenje je privremeno, zemljište je pripojeno toku reke ili površini mora ili jezera

Poroznost = Mera vodenog kapaciteta tla ispod površine. U odnosu na kretanje vode, nije bitna samo ukupna veličina poroznosti, već je bitna i veličina šupljina i dužina na kojoj su povezani, kao i to da li su pore u formaciji otvorene ili zatvorene i izolovane. Npr. Glina može imati vrlo veliku poroznost u odnosu na potencijalni sadržaj vode, ali kao materijal obrazuje veoma loš akvifer, zbog toga što ima male pore

Postrojenje za prečišćavanje otpadne vode-PPOV = Objekti konstruisani tako da mogu primiti otpadnu vodu iz domaćinstva i ukloniti materije koje bi mogle narušiti kvalitet vode ili ugroziti zdravlje i bezbednost ljudi, ukoliko bi se ispustila u vodne tokove ili neko drugo vodno telo. Supstance koje se uklanjaju klasifikovane su u četiri osnovne grupe: masnoće i masti, čvrste materije iz fekalija i drugih izvora, rastvoreni polutanti iz fekalija, materije nastale dekompozicijom otpada i opasni mikroorganizmi. Većina postrojenja upotrebljava kombinaciju mehaničkih i bakterioloških postupaka da bi se postigli željeni rezultati. Hlor se dodaje vrlo često kako bi sesmanjio rizik od rasprostranjivanja patogenih materija

Potrošnja (vode) po stanovniku = Prosečna potrošnja vode po stanovniku tokom standardnog zadatog perioda, uglavnom po danu

Potrošnja kiseonika = Potreba za molekulskim kiseonikom koji treba da zadovolji potrebe za kiseonikom pri biološkim i hemijskim reakcijama u vodi. Iako se veoma mala količina kiseonika rastvori u vodi, on je veoma važan u biološkim i hemijskim procesima u vodi

Povlata = Gornji sloj površine vode u zasićenom delu akvifera

Povratni proticaj = 1. Onaj deo vode iz vodotoka koji nije nepovratno iskorišćen, jer je vraćen u svoj prvobitni izvor ili u drugo vodno telo. 2. (Navodnjavanje) Odvodnjena voda iz navodnjavanog područja koja nije iskorišćena u procesu i vraća u vodni sistem nizvodno

Površinska voda = Voda koja se nalazi na površini zemlje, u rekama, vodnim tokovima , jezerima ili rezervoarima

Površinski napon = Privlačenje molekula na površini tečnosti koje stvaraju napon. Osim toga, postoji i prepreka između tečnosti i vazduha

Prihranjivanje = Proces dospevanja vode u akvifer. Na primer, kišnica koja dospeva u podzemlje

Prihranjivanje podzemnih voda = Doticanje vode sa površine u rezervoar podzemne vode. Infiltracija padavina i kretanje ka površini akvifera je jedan od načina prirodnog prihranjivanja

Primarni tretman otpadne vode = Prvi korak u prečišćavanju otpadnih voda, koji podrazumeva uklanjanje krupnih plivajućih i lebdećih predmeta. Ovo se postiže propuštanjem otpadne vode kroz rešetke i sita. Čvrsta materija u otpadu se istaložava u ovim procesima. Rešetke i sita se mogu izostaviti kod prečišćavanja pojedinih industrijskih otpadnih voda, ukoliko one ne sadrže krupnije čestice

Pritoka = Manja reka ili vodeni tok koji se uliva u veću reku ili vodeni tok. Uglavnom se više manjih pritoka spaja u veću reku

Pronos suspendovanog nanosa = Količina suspendovanog nanosa koja prolazi tačku u vodenom toku u određenom periodu vremena. Kada se izražava u tonama po danu, dobija se množenjem proticaja (u m3/sec) sa koncentracijom suspendovanog nanosa (u mg/l) i faktorom 0,0027

Proticaj = Zapremina vode koja prođe kroz izabrani profil (lokaciju) u određenom intervalu vremena. Najčešće se izražava u m3/s

Raspodeljeno (difuzno) zagađenje = Zagađenje koje je rasprostranjeno duž veće zemljišne površine, a ne na samo jednoj specifičnoj lokaciji. To su forme difuznog zagađenja izazvanog tretiranjem zemljišta (mulj, nutrijenti, organske i toksične supstance) koje dalje odlazi u jezera i vodne tokove površinskim oticanjem. To je zagađenje koje nastaje usled kiše, topljenjem snega, ili spiranjem pri navodnjavanju na oranicama, gradskim ulicama, baštama u predgrađu. Kako se oticaj kreće duž površine zemlje, sakuplja ćestice i polutante kao što su nutrijenti i pesticidi

Rastvarač = Supstanca koja rastvara druge supstance, i na taj način formira rastvor. Voda je najbolji rastvarač jer rastvara najveći broj supstanci i naziva se "univerzalnim rastvaračem"

Rastvor = Mešavina rastvarača i rastvorene supstance. U nekim rastvorima, kao što je šećerna voda, supstance se mešaju u potpunosti tako da nije moguće primetiti rastvorenu supstancu (npr.šećer). Međutim u drugim rastvorima, npr gde se voda meša sa bojom, rastvor se vidljivo menja

Rastvorene čvrste materije = Molekuli ili joni otpadnih materija u vodi veličine manje od 10-3 mikrometara (pravi rastvori)

Rastvoreni kiseonik = Koncentracija kiseonika čuvanog u rastvoru u vodi. Ona se obično meri u mg/l ili izražava kao procenat vrednosti zasićenja za određenu temperaturu vode. Rastvorljivost kiseonika varira obrnuto od temperature; ovo je važno jer, što je voda toplija, to je veća količina rastvorenog kiseonika koji koriste poikilotermni organizmi. Nivo rastvorenog kiseonika je važan prvi indikator kvaliteta vode. Uopšteno rečeno, nivo kiseonika se smanjuje sa povećanjem zagađenosti vode

Reciklirana voda = Voda koja je upotrebljena više puta pre nego što je vraćena u prirodan hidrololški ciklus

Reka = Prirodni vodeni tok značajnije zapremine, veći od potoka

Reverzna osmoza = 1. Desalinizacija- proces uklanjanja soli iz vode primenom membrane. Reverznom osmozom, produkti u vodi prolaze kroz finu membranu koja onemogućava česticama soli da prođu kroz tu membranu, pri čemu je so (rasol) uklonjena iz vode i istaložena. Ovaj proces razlikuje se od procesa elektrodijalize, pri čemu se soli ekstrahuju iz vode koja se nalazi u bojleru koristeći membranu sa električnom strujom koja razdvaja jone. Pozitivno naelektrisani joni prolaze kroz jednu, a negativno naelektrisani joni kroz drugu membranu, ostavljajući za sobom čistu vodu. 2. Kvalitet vode- napredni metod tretiranja vode za piće ili prečišćavanja otpadne vode uz pomoć polupropusne membrane koja izdvaja polutante iz vode. Koristi se spoljašnja sila za preokretanje normalnog osmotskog procesa koji rezultira kretanje rastvorenih materija u vodi od mesta sa većom koncentracijom materije na mesto sa manjom koncentracijom iste materije

Taložnik (na kanalizacionoj mreži) = Rezervoari otpadne vode gde se plivajuće otpadne materije skidaju sa površine, a istaložene materije se uklanjaju i odstranjuju.

Sedimentne stene = Stene nastale taloženjem ili posebno: 1. peščari i škriljci, formirani od fragmenata drugih stena koji su transportovani sa mesta nastanka i istaloženi u vodi i 2. stene formirane od izlučevina živih organizama, kao i većina krečnjaka. Mnoge sedimentne stene pokazuju vidljivo uslojavanje, koje je rezultat sukcesivnog istaložavanja različitih tipova sedimenata

Sekundarni tretman vode = Tretman (sledi posle primarnog tretmana otpadnih voda) koji uključuje biološke procese redukcije suspendovanih materija

Septička jama = Rezervoar koji se koristi za sakupljanje otpadne vode iz domaćinstava, u kome se istaložavaju čvrste čestice pre nego što otpadana voda dospe do vlažnih polja na kojima se apsorbuje u tlo. Septičke jame se koriste kada kanalizaciona mreža za odvođenje otpadne vode u PPOV nije dostupna

Slana voda = Voda koja sadrži značajnu količinu rastvorenih materija. Npr. parametri za slanu vodu u nekim zemljama su: pijaća voda-manje od 1000 delova od milion (ppm) malo (neznatno) slana voda-od 1000-3000 ppm umereno slana voda od 3000-10000 ppm značajno slana voda- od 10000-35000ppm

Slatka voda = Voda koja sadrži manje od 100 mg/l rastvorenih čvrstih čestica, u opštem slučaju više od 500mg/l rastvorenih čvrstih čestica ja nepoželjno da se nađe u vodi za piće i u mnogim industrijskim vodama

Sleganje (zemljišta) = Spuštanje nivoa površine zemlje kao posledica ispumpavanja podzemnih voda. U tlu mogu da se pojave prsline i pukotine. Opadanje nivoa je virtuelno nepovratan proces

Specifična provodljivost = Mera sposobnosti vode da indukuje električnu struju koja može da se izmeri koristeći veličinu od jednog centimetra i izraženu preko jedinice za električni otpor, npr. Simens po cm na 25 stepeni Celzijusa. Specifična provodljivost može da se koristi za procenu ukupnih rastvorenih materija u vodi tako što ćemo izmeriti električni napon koji voda nosi. U ispitivanju kvaliteta vode, specifična provodljivost se koristi pri monitoringu podzemne vode kao pokazatelj prisustva jona supstanci koje se mogu naći pri procurivanju sa polja ili nekih drugih postrojenja na kojima se istaložava otpad. Veći specifični kapacitet iz dubljeg sloja u bunaru u odnosu na vodu iz plićih slojeva u bunaru ukazuje na moguće zagađenje sa postrojenja

Stajaće vode = Pod stajaćim vodama se podrazumevaju veće vodene mase koje nemaju stalan smer kretanja – okeani i mora, jezera i ribnjaci (prirodna i veštačka)

Suspendovana čvrsta materija = Čvrste čestice koje nisu u pravom rastvoru i mogu se ukloniti filtracijom. Takve čestice vrlo često mogu direktno da utiču na mutnoću vode. U terminologiji koja se odnosi na otpadnu vodu, ovo su sitne čestice čvrste materije polutanata koji se suprotstavljaju separaciji po konvencionalnim metodama. Čestice otpadnih materija u vodi veće od 1 mikrometar koje narušavaju prividnu jednorodnost rastvora i čine ga suspenzijom. Suspendovane čestice, veće od 10 mikrometara, mogu se izdvojiti iz vode direktnom primenom taloženja

Suspendovani nanos = Suspendovani nanos nastaje kao proizvod površinske erozije koga karakteriše granulometrijski sastav i način transporta u rečnom toku u vidu suspenzije

Početna | Zakoni | Aktuelno | Vodni Pojmovnik | O nama
Copyright © 2007 - www.vodazasve.net